Volkskrant betreurt gebruik woord ‘martelingen’

Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes betreurt het gebruik van het woord ‘martelingen’ om de veronderstelde misstanden bij verhoren van Iraakse gevangenen door Nederlandse militairen in 2003 te omschrijven. Dat zegt hij op de website van de krant. Twee commissies stelden maandag vast dat Nederlanders destijds gevangenen met water hebben natgegooid en hen hebben geblindeerd met skibrillen, maar dat zij niet hebben gemarteld.

De kwestie werd in november door de Volkskrant aan het licht gebracht. Al eerder erkende de krant dat het woord ‘martelen’ toen misschien beter niet gebruikt had kunnen worden. Het woord was gekozen omdat ‘een erkend volkenrechtdeskundige’ had gezegd dat het een adequate typering was. Broertjes zegt nu als feit te accepteren dat van martelen geen sprake was.

Broertjes wijst er wel op dat de berichtgeving in de Volkskrant de opmaat was voor het nader onderzoek naar het gebeurde. “De Volkskrant heeft met haar publicaties de methode van verhoren van onze militairen in Irak op de agenda gezet. En dat is niet voor niets geweest. Dat is de taak van de krant”, betoogt Broertjes. “De commissie-Van den Berg zegt dat in een enkel geval het verdrag van Genève is geschonden en dat is niet niks. De andere commissie zegt dat een fatsoensnorm is overtreden.”

Een andere conclusie van de commissie-Van den Berg, dat geen sprake is van een doofpotcultuur bij Defensie, onderschrijft de krant niet zonder meer. “In de militaire organisatie is onhandige en gebrekkige communicatie geconstateerd. Bepaalde informatie is niet tijdig doorgespeeld naar het hogere politieke niveau.”

In Den Haag heerste maandag opluchting over de rapporten. De VVD is blij dat Henk Kamp wordt vrijgepleit van het slecht informeren van de Tweede Kamer als toenmalig minister van Defensie namens de liberalen. “Ik roep diegenen die hebben beweerd dat sprake is geweest van martelingen en van een doofpotcultuur op om de komende dagen te gebruiken voor het maken van excuses”, zegt VVD-Tweede Kamerlid Arend Jan Boekestijn.

Ook het CDA laat weten blij te zijn dat de verdachtmakingen zijn weggenomen. CDA- Kamerlid Raymond Knops vindt dat ‘de reputatie van de krijgsmacht weer is opgepoetst’. “Wat we wel kunnen leren uit deze kwestie is dat we goed moeten nadenken over het mandaat van de Nederlandse militairen. Het was onduidelijk wat de ondervragers wel en niet mochten doen”, zegt Knops. “Maar dat is nu aangepast.”

De PvdA is ook te spreken over de conclusie van de commissies. De partij is wel bezorgd over een aantal andere door beide commissies geconstateerde en geconcludeerde tekortkomingen. Vooral dat de communicatie tussen de minister en het ministerie naar de Kamer tijdens de missie te wensen overliet, baart de partij zorgen. De PvdA vindt het onacceptabel dat de verschillende eenheden onvoldoende waren voorbereid en uiteenlopende instructies hadden gekregen. Dat de concurrentiestrijd tussen de verschillende krijgsmachtdelen en binnen de MIVD zou hebben geleid tot een onwerkbare situatie, vindt de PvdA eveneens onacceptabel.

GroenLinks is eveneens ‘opgelucht’ dat de militairen worden vrijgepleit. De partij betreurt wel dat de behandeling van enkele gevangenen volgens de commissies strijdig was met het internationaal humanitair recht en Nederlandse dienstvoorschriften.

Ook de SGP zegt blij te zijn met de conclusie van de commissies. Wel betreurt de partij van onderzoeker Van den Berg dat er verhoormethoden zijn toegepast die strijdig zijn met de bescherming van krijgsgevangen.

Oppositiepartij SP is in eerste instantie ook opgelucht, maar wel erg geschrokken over de misstanden. “Er zijn mensen verhoord, terwijl dat niet mocht en de gebruikte methodes zijn bedenkelijk”, zegt SP-Kamerlid Krista van Velzen. Zij is blij dat de rapporten naar het OM zijn gestuurd en hoopt dat de militairen die procedures hebben geschonden alsnog worden gestraft.

Volgens de grootste vakbond voor defensiepersoneel VBM/ NOV & BBTV is met het maandag verschenen rapport aangetoond dat de reacties van PvdA-politici op het artikel in de Volkskrant van november ‘over de ruggen van anderen’ zijn gegaan. PvdA- partijleider Wouter Bos sprak na het verschijnen van het artikel, kort voor de Tweede Kamerverkiezingen, harde woorden over toenmalig minister Kamp.

De conclusies van het rapport zijn duidelijk, stelt een woordvoerder. “De conclusies dat voorbereiding van de missie en communicatie tussen de verschillende afdelingen van Defensie te wensen overlieten zijn al door Defensie opgepikt. Daar is nu geen sprake meer van tekortkomingen.” [Novum/Radio.NL]

Gerelateerde berichten